Spis treści

• Wprowadzenie - Królowa Jeziora Rożnowskiego
• Lokalizacja i Dojazd
• Historia Grodziska - Średniowieczna Twierdza
• Powstanie Jeziora Rożnowskiego
• Tajemnica Nazwy - Studencka Legenda
• Geografia i Ukształtowanie Terenu
• Zasady Ochrony i Dostępność
• Ptasi Raj - Unikalny Rezerwat
• Kontrowersje i Plany Rozwoju
• Ciekawostki i Sekrety Wyspy
• Praktyczny Przewodnik

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Gdzie znajduje się Małpia Wyspa?
• Dlaczego nazywa się Małpia Wyspa?
• Czy można wejść na Małpią Wyspę?
• Jakie ptaki można spotkać na Małpiej Wyspie?
• Jaką powierzchnię ma Małpia Wyspa?
• Jak najlepiej zwiedzać okolice Małpiej Wyspy?

Wprowadzenie - Królowa Jeziora Rożnowskiego

Jeśli zapytać mieszkańców okolic Jeziora Rożnowskiego o najbardziej charakterystyczne miejsce w okolicy, bez wahania wskażą Małpią Wyspę. Ta tajemnicza wyspa, oficjalnie znana jako Grodzisko, od lat przyciąga uwagę turystów, przyrodników i miłośników historii. Jest nie tylko świadkiem burzliwej historii regionu, ale także domem dla niezwykłej różnorodności ptactwa wodnego.

Lokalizacja i Dojazd

Małpia Wyspa znajduje się w sercu Małopolski, w północnej części Jeziora Rożnowskiego. Otoczona malowniczymi wzniesieniami Pogórza Rożnowskiego od wschodu i majestatycznym Pasmem Łososińskim Beskidu Wyspowego od zachodu, tworzy unikalny krajobraz wpisujący się w Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy.

Dla przyjezdnych kierujących się do Gródka nad Dunajcem, wyspa stanowi charakterystyczny punkt orientacyjny, widoczny z wielu miejsc wokół jeziora. Dojazd możliwy jest drogą wojewódzką nr 975, a najbliższe większe miasta to Nowy Sącz i Tarnów.

Historia Grodziska - Średniowieczna Twierdza

Historia Małpiej Wyspy sięga XIV wieku, gdy na wzniesieniu górującym nad doliną Dunajca wzniesiono niewielki zamek strażniczy. Była to jedna z wielu podobnych fortyfikacji strzegących kupców podążających dawnym szlakiem handlowym przed zbójnikami grasującymi w okolicy.

Zamek, choć niewielki, pełnił kluczową rolę w systemie obronnym doliny Dunajca. Z niewyjaśnionych do dziś przyczyn, na przełomie XIV i XV wieku popadł w ruinę. Jeszcze na początku XX wieku można było dostrzec pozostałości murów zamkowych. Obecnie jedynym śladem po średniowiecznej budowli jest metrowej wysokości wał ziemny, zinwentaryzowany w 1993 roku.

Powstanie Jeziora Rożnowskiego

Transformacja wzgórza zamkowego w wyspę jest fascynującą historią inżynierii wodnej XX wieku. Pierwsze plany stworzenia zbiornika zaporowego powstały już pod koniec I wojny światowej. Prace rozpoczęte przez Polaków w 1935 roku zostały dokończone w 1941 roku podczas okupacji niemieckiej. Utworzenie jeziora całkowicie zmieniło krajobraz okolicy, a dawne wzgórze zamkowe stało się wyspą.

Tajemnica Nazwy - Studencka Legenda

Nazwa "Małpia Wyspa" ma swoje korzenie w fascynującej historii z lat 60-tych XX wieku. Według lokalnej tradycji, grupa krakowskich studentów spędzała tutaj wakacje. Podczas jednej z nocnych wypraw na wyspę doszło do zabawnego incydentu. Męska część grupy, urażona odmową dziewcząt, postanowiła odpłynąć, zostawiając koleżanki na wyspie. Ich nawoływania, niosące się po wodzie do świtu, mieszkańcy porównali do odgłosów małp, co dało początek obecnej nazwie.

Geografia i Ukształtowanie Terenu

Małpia Wyspa, mimo niewielkiej powierzchni 3,80 ha, charakteryzuje się niezwykle zróżnicowanym ukształtowaniem terenu. Jej brzegi od strony południowo-zachodniej, zachodniej i północnej tworzą malownicze, skaliste urwiska sięgające 3-5 metrów wysokości. To właśnie te naturalne fortyfikacje czynią wyspę trudno dostępną i doskonałym siedliskiem dla ptactwa wodnego.

Zasady Ochrony i Dostępność

Od 1995 roku wyspa objęta jest szczególną ochroną jako Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy. Obowiązują tu surowe zasady:

• Całkowity zakaz wstępu na wyspę
• Nakaz zachowania minimum 10-metrowej odległości dla jednostek pływających
• Strefa ciszy zabraniająca używania silników spalinowych
• Możliwość korzystania z napędów elektrycznych i sprzętu bez silnika

Ptasi Raj - Unikalny Rezerwat

Wyspa stanowi prawdziwy raj dla miłośników ornitologii. Na jej terenie zaobserwowano aż 165 gatunków ptaków, w tym:

• Ptaki wodne: majestatyczne dzikie gęsi, zwinne kaczki krzyżówki, cyraneczki i dostojne łyski
• Gatunki chronione: tajemnicze ślepowrony, dostojne bociany czarne, kormorany i czaple siwe
• Drapieżniki: majestatyczne rybołowy, orły i sokoły

Ta niezwykła różnorodność czyni wyspę drugim co do wielkości w polskiej części Karpat miejscem lęgowym czapli siwych oraz domem dla rzadkiego ślepowrona.

Kontrowersje i Plany Rozwoju

Obecnie trwa gorąca debata nad przyszłością Małpiej Wyspy. Władze gminy Gródek nad Dunajcem, wspierane przez niektóre środowiska turystyczne, dążą do udostępnienia wyspy zwiedzającym poprzez utworzenie ścieżki dydaktycznej.

Plany te spotykają się ze zdecydowanym sprzeciwem:

• Ligi Ochrony Przyrody
• Polskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków
• PTTK "Beskid" w Nowym Sączu
• Lokalnych mieszkańców i miłośników przyrody

Główne argumenty przeciwników to:

• Zagrożenie dla unikalnego ekosystemu
• Niewielka powierzchnia wyspy uniemożliwiająca bezpieczne współistnienie turystów i dzikiej przyrody
• Ryzyko zniszczenia siedlisk rzadkich gatunków ptaków

Ciekawostki i Sekrety Wyspy

Mało znany jest fakt, że przy niskim stanie wody w jeziorze istnieje naturalne przejście na wyspę. W określonym miejscu przy głównej plaży pola namiotowego, wysoka osoba może, brodząc w wodzie, teoretycznie dotrzeć na Grodzisko. Jest to jednak niedozwolone ze względu na status ochronny wyspy.

Praktyczny Przewodnik

Jak najlepiej podziwiać wyspę?

• Najlepsze punkty widokowe znajdują się na wzniesieniach wokół jeziora
• Zalecane pory obserwacji: wschód i zachód słońca
• Warto zabrać lornetkę do obserwacji ptaków

Aktywności w okolicy

• Żeglarstwo (z zachowaniem odpowiedniej odległości)
• Kajakarstwo
• Wędkarstwo
• Turystyka piesza szlakami wokół jeziora

Ochrona środowiska

• Zachowanie ciszy w pobliżu wyspy
• Przestrzeganie zakazu zbliżania się do brzegów
• Niedokarmianie ptactwa
• Dbałość o czystość wód jeziora

Transport i noclegi

• Dojazd drogą wojewódzką nr 975
• Parkingi w okolicznych miejscowościach
• Baza noclegowa w Gródku nad Dunajcem i okolicach
• Pola namiotowe z widokiem na wyspę

Małpia Wyspa pozostaje jednym z najbardziej fascynujących miejsc na mapie Małopolski. Łącząc w sobie historię średniowiecznego zamku, tajemniczą legendę o pochodzeniu nazwy i unikalne walory przyrodnicze, stanowi prawdziwą perłę Jeziora Rożnowskiego. Naszym obowiązkiem jest zachowanie tego wyjątkowego miejsca dla przyszłych pokoleń w jego naturalnym stanie.